Avogadro Mahkemelik Oldu
Mol gününüz ve kimya haftanız kutlu olsun.
Tarih: 19.10.2019 10:31:30 / 310okunma / 0yorum
Nezih OKUR

Kimyager Amadeo Avogadro  ölümünden 139 sene sonra yargı konusu olmuş.

Hayır, bu Türk mahkemelerinde alışık olduğumuz bir yanlışlık değil. 

Olay Amerika Birleşik Devletleri´nde 1995 yılında meydana gelmiş (http://sciencecases.lib.buffalo.edu/cs/files/avogadro.pdf).

***

New York´taki Pace Üniversitesi  profesörlerinden Carroll Zahn bir gün sınıfa bir  alüminyum folyo getiriyor, öğrencilerden bir tek alüminyum atomunun fiyatını hesaplamalarını istiyor.

Bilgi olarak sadece folyoyu kaça aldığını söylüyor.

Sınıfta metre, hassas terazi, makas, periyodik tablo gibi yardımcı gereçler var. 

***

Peter Broome ve Marina Andre isimli öğrenciler soruyu çözemiyor, yılgınlığa kapılıp dersi bırakıyorlar ve  üniversite yönetimine şikayet ediyorlar.

Yönetimden karşılık bulamayınca, üniversiteye dava açıyorlar.

Davaya bakan yargıç Thomas Dickerson, öğrencileri haklı buluyor, üniversiteyi okul harcını geri ödemeye ve 1000 dolar tazminata mahkum ediyor.  

***

Eğer öğrenciler Avogadro sayısını kullanmayı bilselerdi problem çözülürdü, olay  bu kadar büyümezdi. 

Yani dava konusu, birinci derecede Avogadro´yu ilgilendiriyor.

***

Avogadro sayısı 602 nin yanında 21 sıfır olan büyük bir sayı.

Avogadro sayısına bir “mol” de deniyor.

Nasıl bir “düzine” 12 tane demekse, bir “mol” de 6,02x10^23 tane demek.

İki çorba kaşığı suyun içinde bir mol su molekülü buluyor.

***

Bir molde kaç tane sıfır olduğunu gösteren 10^23  ifadesini, 10. ayın 23. günü şeklinde yorumlayan kimyacılar, 23 Ekim´i “Mol Günü” olarak kutlarlar (https://www.moleday.org/).

***

İngilizce mol “mole” diye yazılır, aynı zamanda köstebek ve ben anlamına gelir.

O nedenle mol gününün sembolu köstebektir. 

***

Mol gününde çeşitli espriler yapılır.  

“En güzel beni olan kim? Cindy Crawford mu, Eva Mendes mi?” gibi.

Veya, kimyacıları sosyal bilimcilerden ayırmak için kişilere, “unionized” kelimesi okutulur.

Kimyacılar “ anayonayzd / iyonlaşmamış” diye okurken  sosyal bilimciler “yuniyonayzd /sendikalaşmış” diye okurlar.

***

Şaka bir tarafa, ders kitaplarındaki problemlerin çoğunda çözüm içim gerekli bütün bilgiler veriliyor.

Öğrenci uygun formülü hatırlarsa, rakamları yerleştirip çözümü kolayca buluyor.

Bu tip sorular bir problem çözme becerisi gerektirmiyor.

Profesör Zahn´ın sorusunda bütün bilgiler yoktu. 

Eksik bilgileri öğrenciler birşeyler ölçüp biçerek bulmak durumunda idiler.

Böyle çözümü açık olmayan, eksik tanımlanmış  (ill defined, wicked), gerçek hayatta karşılaşılanlara benzeyen problemler, yaratıcı düşünceyi teşvik eder, problem çözme becerilerini geliştirir, sınıfta canlı tartışmalara yol açar.

***

Ben kimya dersleri verirken, gazların davranışını içinde nohutlar bulunan plastik bir kutu modeliyle anlatırdım.

Bu basit aktivite yardımıyla, sezgisel olarak PV=nRT formülüne ulaşırdık.

Sonra masanın üzerine arabanın yedek lastiğini koyar, öğrencilerden, lastiğin içinde kaç kilo hava olduğunu hesaplamalarını isterdim.

Çok şükür, beni dava eden biri çıkmadı.

***

2019 aynı zamanda  “Uluslararası Periyodik Tablo Yılı” (https://iypt2019.org/).

Kimya haftası da 20-26 Ekim 2019 arasında.

Mol gününüz ve kimya haftanız kutlu olsun.

 

Anahtar Kelimeler: Avogadro, Mahkemelik, Oldu
Okuyucu Yorumları (0 yorum)
Adınız Soyadınız *
Güvenlik *
Yenile
 
Yorumunuz *
Yazarın Diğer Yazıları
CHP´de Kongre Süreci (09 Kasım 2019 - Cumartesi)
Kazanan Hepsini Alır (01 Kasım 2019 - Cuma)
“Sosyal Devrim için Bilim” (05 Ekim 2019 - Cumartesi)
Kent Konseyi / Halk Konseyi (28 Eylül 2019 - Cumartesi)
Politik Tartışmalar (22 Eylül 2019 - Pazar)
Ercan Karakaş´tan CHP´ye Öneriler (14 Eylül 2019 - Cumartesi)
CHP´de Tek Aday (!) Dönemi (30 Ağustos 2019 - Cuma)
CHP´nin İnsan Kaynakları Sorunu (1) (26 Ağustos 2019 - Pazartesi)
Öğrenme Hızında Rekabet (19 Ağustos 2019 - Pazartesi)
“DÜZENSİZLİK var memlekette!” (04 Ağustos 2019 - Pazar)
Avrupa Yerel Demokrasi Haftası (*) (28 Temmuz 2019 - Pazar)
Kapsayıcı Üyelik (21 Temmuz 2019 - Pazar)
Politikacıların Sonu (14 Temmuz 2019 - Pazar)
SPD´de Genel Başkan Seçimi (08 Temmuz 2019 - Pazartesi)
Danışma Toplantısı Nihayet Yapılıyor (30 Haziran 2019 - Pazar)
Süleymanpaşa Hemşehri Platformu (04 Haziran 2019 - Salı)
MİNİ DANIŞMA TOPLANTILARI (22 Mayıs 2019 - Çarşamba)
NEZİH OKUR- DEMOKRASİ ARAÇLARI (08 Mayıs 2019 - Çarşamba)
GÖLGE MECLİS (23 Nisan 2019 - Salı)
DANIŞMA TOPLANTISI (11 Nisan 2019 - Perşembe)
Belediye Meclisi ve Etik (19 Mart 2019 - Salı)
BELEDİYE MECLİSİ (05 Mart 2019 - Salı)
Belediye Meclis Üyesi Seçimi : Almanya (19 Şubat 2019 - Salı)
CHP İÇİN BİR ŞEY YAPILABİLİR Mİ? (04 Şubat 2019 - Pazartesi)
Aktif Demokrasi (02 Ocak 2019 - Çarşamba)
SPD ve CHP (22 Aralık 2018 - Cumartesi)
Başkan adayımızı nasıl seçelim? (12 Kasım 2018 - Pazartesi)
23 Ağustos Harf Devrimi ve Hangıl (26 Ağustos 2018 - Pazar)
CHP Parti Okulu (05 Ağustos 2018 - Pazar)
Politika Festivali – İsveç (01 Temmuz 2018 - Pazar)
Politikacı Fizikçiler (16 Haziran 2018 - Cumartesi)
Evrensel Temel Gelir (07 Haziran 2018 - Perşembe)
NASH DENGESİ VE STRATEJİK OYLAR (22 Mayıs 2018 - Salı)
Yeni Bir Sol İçin Beş Tez (08 Nisan 2018 - Pazar)
GROKO VE PARTİ İÇİ DEMOKRASİ (08 Mart 2018 - Perşembe)
Sayfa:
Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi
DOLAR
5.7665
EURO
6.3586